Gaat het warmterecord sneuvelen?

De media is er druk mee en de berichten volgen elkaar op. Inmiddels weten we dat het woensdag en donderdag extreem heet gaat worden. Er is veel over deze hitte te doen en dat is niet meer dan logisch. Wat de weerkaarten ons de laatste tijd laten zien is dan ook heel bijzonder. Het gebeurt namelijk niet vaak dat er zulke hoge temperaturen worden berekent voor onze streken en dat modelrun na run achtereen.

Natuurlijk weten we ook wel dat vroeg of laat het landelijke record van 38,6 graden gebroken gaat worden in het steeds sneller opwarmende klimaat. De kans dat het deze week gaat gebeuren is dan ook groot. Wellicht later op woensdag al en anders donderdag. Maar… het is en blijft een verwachting en het is nog altijd niet zeker dat het ook daadwerkelijk gaat gebeuren.

Record staat op 38,6 graden

Het vorige record van 38,6 graden staat niet voor niets al bijna 75 jaar op naam van Warnsveld. Op 23 augustus 1944 noteerde huisarts Jan Thate, vrijwilliger voor het KNMI, 38,6 graden in zijn weerboek en een hogere temperatuur is op een erkend Nederlands weerstation nooit meer gemeten.

Het landelijk record voor het hele jaar van de nog bestaande stations staat op 38,2 graden en werd op 2 juli 2015 in Maastricht en ook vorig jaar op 26 juli in Arcen gemeten. Het julirecord voor De Bilt staat op 35,7 graden en werd ook vorig jaar alsook in 2006 gemeten. Op meetpunt Schiphol was het tot vorig jaar nog nooit boven de 35 graden geweest. Het record staat op 35,7 graden en werd gemeten op 27 juli 2018.

Welke factoren spelen een rol

Om zulke hoge temperaturen te krijgen spelen een aantal factoren een rol. In de eerste plaats moet het zonnig zijn en daar ziet het wel naar uit. Vervolgens mag het niet te hard waaien, maar ook dit lijkt geen probleem. De bovenlucht is namelijk uitzonderlijk warm en juist die bovenlucht is de cruciale factor.

Weermannen kijken naar de temperaturen op het 850 hPa-vlak (ongeveer 1,5 km hoogte). De temperatuur op dat niveau mag verhoogd worden met 15-17 graden om de maximale temperatuur te krijgen. Hier het kaartje zoals weermodel GFS dit berekent voor donderdagmiddag 17 uur.

We zien op het kaartje dat de bovenlucht temperatuur op het 850 hPa niveau maar liefst 20-23 graden is. Tellen we daar dus 15-17 graden bovenop dan kan het 35 tot misschien wel (in het uiterste geval) 40 graden worden. De kans dat het 40 graden wordt is natuurlijk klein, maar het kan wel…

Ook de ondergrond speelt een rol. Het is momenteel zeer droog en vooral de droge zandgronden zijn in het voordeel. De droogte zorgt ook voor extra opwarming.

Maxima van 32-39, misschien wel 40 graden

Hieronder het kaartje met de verwachte maxima voor aanstaande donderdag. We zien 32-34 graden op de Wadden en in het noordwesten en 35-39 graden in de rest van het land. Boven de zandgronden in de Belgische Kempen en ook in het noord Limburgse Arcen staat zelfs 40 graden ingetekend!!

Genoemde temperaturen zijn natuurlijk de officiële temperaturen die verwacht en gemeten worden op KNMI stations met officiële apparatuur in een weerhut. Er gaan ongetwijfeld heel wat thermometers in diverse achtertuinen op 45-50 graden uitkomen… Die thermometer wordt in dat geval zelf door de zon verhit of door de directe nabijheid van steen of beton en is geen referentie van officiële waarden.

Weekend aangenaam zomerweer

De hitte duurt overigens maar een paar dagen, want vrijdag passeert een koufront met regen- en onweersbuien en wordt de hitte getemperd. In het weekend is het dan normaal zomerweer. Er is dan een mix van zon, wolken en enkele buien. De temperatuur is met 22-26 graden een stuk aangenamer.

Foto: Jolanda Bakker.